Jak zapobiegać odleżynom u pacjentów leżących? Profilaktyka przeciwodleżynowa krok po kroku
Odleżyny to martwicze uszkodzenia skóry i tkanek głębszych, powstające na skutek długotrwałego ucisku, tarcia lub sił ścinających. U pacjentów unieruchomionych w łóżku uszkodzenia te mogą powstać już w ciągu kilku godzin. Leczenie ran odleżynowych jest trudne, bolesne i kosztowne, dlatego w opiece nad pacjentem leżącym priorytetem jest profilaktyka.
Miejsca najbardziej narażone na odleżyny
U pacjentów leżących na plecach ucisk skupia się na:
-
Kości krzyżowej i ogonowej,
-
Piętach i guzowatościach piętowych,
-
Łopatkach,
-
Potylicy i łokciach.
Przy pozycji na boku zagrożone są: krętarze większe kości udowej, kostki boczne oraz małe stawy stóp.
Złota zasada: Regularna zmiana pozycji ciała
Podstawą profilaktyki jest zmiana pozycji pacjenta co 2 godziny przez całą dobę. Należy stosować pozycje: na plecach, na prawym boku (pod kątem 30 stopni) oraz na lewym boku. Podczas zmiany pozycji nie wolno przeciągać pacjenta po prześcieradle – wywołuje to siły ścinające, które rozrywają drobne naczynia krwionośne. Do transferu służą łatwoślizgi oraz prześcieradła ślizgowe.
Dobór materaca przeciwodleżynowego – bąbelkowy czy rurowy?
| Typ materaca | Mechanizm działania | Wskazanie |
| Materac bąbelkowy (zmiennociśnieniowy) | Komory w kształcie bąbli napełniają się naprzemiennie powietrzem za pomocą pompy. | Niskie i średnie ryzyko (pacjenci poruszający się częściowo, waga do 90 kg). |
| Materac rurowy (zmiennociśnieniowy) | Poprzeczne poprzeczki (rury) pozwalają na wyjęcie pojedynczych komór pod raną. | Wysokie ryzyko, odleżyny I–IV stopnia, pacjenci leżący całkowicie (waga do 140–150 kg). |
| Materac piankowy (goferkowy/pasmowy) | Redukcja nacisku poprzez elastyczną piankę gofrowaną. | Stosowany jako podkład stabilizujący lub dla pacjentów krótko leżących. |
Pielęgnacja skóry i akcesoria pomocnicze
-
Higiena: Używanie specjalistycznych pianek myjących bez użycia wody, które pozostawiają na skórze barierę ochronną.
-
Nawilżanie i natłuszczanie: Stosowanie kremów ochronnych z tlenkiem cynku lub pantenolem na miejsca narażone na zawilgocenie (mocz, pot).
-
Klin przeciwodleżynowy i krążki: Podkładanie piankowych klinów pod plecy oraz krążków ze specjalnym otworem pod pięty i kostki, aby odciążyć kości od podłoża.
🛒 Zadbaj o komfort i zdrowie skóry bliskiego:
Kup certyfikowany Materac przeciwodleżynowy rurowy w Medikop.pl z szybką dostawą do domu.
Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)
Czy materac zmiennociśnieniowy zwalnia z obowiązku przekręcania pacjenta?
Nie. Materac zmiennociśnieniowy znacząco redukuje stały ucisk, ale nie zastępuje pełnej zmiany pozycji ciała. Zmniejsza natomiast ryzyko niedokrwienia i pozwala uniknąć powstawania ranień.
Co zrobić, gdy zauważymy pierwsze zaczerwienienie skóry (I stopień odleżyny)?
Należy natychmiast całkowicie odciążyć to miejsce od ucisku, zastosować preparat poprawiający mikrokrążenie (np. ze spirytusem i wyciągami ziołowymi lub maść ochronną) i podwoić częstotliwość zmian pozycji. Nie wolno rozmasowywać samego zaczerwienienia!